Opgroeien in een onveilige jeugd betekende je gevoelens onderdrukken

Opgroeien in een onveilige jeugd betekent vaak dat je al vroeg leert je gevoelens te onderdrukken. Omdat het nodig voelt om te overleven. Als je als kind geen ruimte ervaart voor je emoties, voor verdriet, blijdschap, angst of boosheid, leer je stil te worden. Je leert voelen wat er van jou verwacht wordt. Je leert inspelen op het gedrag en gevoel van jouw ouder(s), verzorgers. En je leert vooral wat je beter niet kunt doen. Daardoor kun je jezelf kwijtraken, en het contact met jouw lijf kwijtraken.

Misschien herken je dat.

Misschien leerde je al jong dat het veiliger was om je emoties in te slikken dan om ze te uiten.  Je ontwikkelde al heel vroeg volsprieten om de sfeer af te tasten. Je leerde dat je minder opviel wanneer je stil bleef. En dat jouw gevoelens of jouw mening niet altijd de ruimte kregen die ze verdienden. Maar waarschijnlijk had je dat pas in de gaten toen je al volwassen was.

Veel mensen die opgroeiden in een onveilige of emotioneel instabiele omgeving herkennen dit patroon later in hun leven: Ze voelen diep, maar hebben geleerd dat die gevoelens beter verborgen kunnen blijven. Ze zijn sterk geworden in aanpassen, in aanvoelen, in zorgen voor anderen, zich aanpassen aan de ander. Met als gevolg dat ze hun eigen gevoelens en behoeftes begraven en (zichzelf, het kind in zichzelf) compleet negeren.

Kind zoekt troost bij knuffel

Wanneer je als kind leert je gevoelens te onderdrukken

Als je opgroeit in een veilige omgeving, leer je dat emoties erbij horen. Dat verdriet er mag zijn, dat je getroost wordt. Je leert dat boosheid een signaal is, dat angst gezien mag worden. Maar wanneer die veiligheid ontbreekt, gebeurt er iets heel anders.

Dan ga je opletten.

Je leert aanvoelen wanneer het beter is om niets te zeggen. Je leert wanneer je je beter kunt aanpassen. Je voelt stemmingen in een ruimte, daarvoor hoeft niemand iets te zeggen. Je kunt sfeer proeven! Je ontwikkelt een soort innerlijke radar die constant scant: is het veilig om mezelf te zijn? Is het überhaupt veilig om mezelf te laten zien, letterlijk en figuurlijk.

Vaak is het antwoord: nee.

Dus slik je je woorden in. Hou je je tranen tegen. Word je de sterke. De rustige. Degene die geen problemen veroorzaakt.

Allemaal omdat je jouw gevoel nergens kwijt kunt.

Wat een onveilige jeugd met je meeneemt

Wanneer je als kind leert je emoties te onderdrukken, neem je dat vaak mee je volwassen leven in. Misschien merk je dat je moeite hebt om je eigen behoeften te herkennen. Dat je sneller naar anderen kijkt dan naar jezelf. Dat je sterk bent voor iedereen, dat je opkomt voor iedereen, behalve voor jezelf.

Je bent gevoelig geworden voor stemmingen van anderen. Je voelt spanningen snel aan. Dat is een kracht. Maar het kan ook vermoeiend zijn als je nooit hebt geleerd dat jouw gevoelens net zo belangrijk zijn en jij je niet iedere keer aan hoeft te passen aan de ander. Dat je geen please-gedrag hoeft te vertonen.

Muziek en verhalen als veilige plek

Veel mensen die te vroeg volwassen moesten worden, ontwikkelen een rijke binnenwereld. Je denkt diep. Je voelt intens. Je zoekt naar betekenis. Misschien vind je herkenning in muziek, in boeken, in verhalen. Omdat die wél woorden geven aan wat je zelf lang niet kon uitspreken.

Dat is geen toeval. Dat is hoe je hebt geleerd te overleven.

Misschien was muziek voor jou een veilige plek. Een lied dat je begreep zonder dat je iets hoefde uit te leggen. Een nummer dat precies verwoordde wat jij voelde. Muziek kan emoties dragen wanneer jij dat zelf nog niet kunt.

Ook verhalen kunnen die rol vervullen. In boeken kun je jezelf herkennen. Je ziet personages die voelen wat jij voelt. Die worstelen met wat jij kent. Dat kan troost geven. Het gevoel dat je niet alleen bent.

Daarom schrijf ik. Omdat verhalen een plek kunnen zijn waar alles even mag bestaan. Waar gevoelens niet verborgen hoeven te blijven, maar gezien mogen worden. Wil je ook de woorden in jezelf ontdekken waarvan de kleine jij wilt dat ze gelezen worden? Niet om vast te blijven zitten in het verleden, maar om jezelf beter te begrijpen in het heden. Pak pen en papier en stel jezelf de vraag: wat wil mijn kleine ik me vertellen?

Muziek helpt je ontspannen. Verhalen ook.

Je gevoelens mogen er nu wel zijn

Misschien heb je lang gedacht dat je ‘te gevoelig’ was. Of dat je sterker had moeten zijn. Misschien heb je geleerd om alles alleen te dragen. Maar wat je als kind hebt gedaan, deed je om te overleven. Je deed wat nodig was in de omgeving waarin je opgroeide.

Nu je volwassen bent, mag er langzaam ruimte komen voor iets anders. Voor mildheid. Voor begrip. Voor het besef dat jouw gevoelens er altijd al mochten zijn, ook al was daar vroeger geen plek voor.

Je hoeft je emoties niet langer te verstoppen om veilig te zijn. Je mag ze leren herkennen. Je mag ze ruimte geven. Op jouw tempo.

Misschien is dat wel de grootste vorm van thuiskomen bij jezelf.

Jij bent het waard!

Een vraag aan jou

Wanneer merkte jij voor het eerst dat je je gevoelens beter kon verbergen dan laten zien?

In mijn roman Soundtrack van Onze Millenniumbug speelt dit thema een belangrijke rol. Het verhaal volgt jongeren die opgroeien rond de millenniumwisseling en te vroeg volwassen moeten worden. Muziek wordt voor hen een uitlaatklep. Een plek waar emoties wel mogen bestaan. Waar ze kunnen voelen zonder zich te hoeven verstoppen.

Wil je hier meer over weten? Schrijf je hier in.